భోజన విధి

విధానం, మంత్రాలతో

1. వడ్డించేటప్పుడు

   భోజనానికి కూర్చునే ముందు ఒక పాత్రలో నీరు దగ్గర పెట్టుకోండి. వడ్డిస్తున్నంతసేపూ కుడిచేతి ఉంగరపు వేలును విస్తరికి తాకించి ఉంచండి. తరువాత, కుడిచేతితో మంత్రాలు చెబుతున్నప్పుడు, ఎడమచేతి ఉంగరపు వేలును విస్తరికి తాకించి ఉంచండి.

2. పరిషేచనం

   కుడిచేతిలో నీరు తీసుకొని, మొదటి మంత్రం చెబుతూ, ఆ నీటితో విస్తరి చుట్టూ తిప్పండి. గాయత్రితో అన్నంపై కొంచెం నీరు చల్లండి. దేవ సవితః ప్రసువ అనీ, తరువాత ఆ వేళకు చెందిన మంత్రమూ చెబుతూ, మరి రెండుసార్లు నీటితో విస్తరి చుట్టూ తిప్పండి: పగలు ఒక మంత్రం, రాత్రి మరొకటి.

   ఓం భూర్భువస్సువః ।

   మూడు లోకాలు: భూమి, ఆకాశం, స్వర్గం.

   తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ।

   గాయత్రి: సూర్యునిలో నివసించే శ్రీమన్నారాయణుడైన దివ్య సవిత యొక్క పూజనీయమైన తేజస్సును మేము ధ్యానిస్తున్నాము. ఆయన మా బుద్ధులను నడిపించుగాక.

   దేవ సవితః ప్రసువ ।

   ఓ దివ్య సవితా, దీనిని ఆశీర్వదించి సాగేలా చేయి.

   పగలు

   సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి ।

   నీవు సత్యానివి: ధర్మంతో నీ చుట్టూ నీరు చల్లుతున్నాను.

   రాత్రి

   ఋతం త్వా సత్యేన పరిషించామి ।

   నీవు ధర్మానివి: సత్యంతో నీ చుట్టూ నీరు చల్లుతున్నాను.

3. ఆపోశనం

   ఈ మంత్రాన్ని మనసులో చెప్పుకుంటూ, అరచేతిలో నుండి ఒక గుక్క నీరు పుచ్చుకోండి.

   అమృతోపస్తరణమసి ।

   నీవు అన్నం కింద పరచిన అమృతానివి.

4. ప్రాణాహుతి

   బొటనవేలు, మధ్యవేలు, ఉంగరపు వేలుతో అన్నంలో కొన్ని చిన్న ముద్దలను తీసుకొని, ఒక్కో మంత్రానికి ఒకటి చొప్పున మింగండి.

   ప్రాణాయ స్వాహా । అపానాయ స్వాహా । వ్యానాయ స్వాహా । ఉదానాయ స్వాహా । సమానాయ స్వాహా । బ్రహ్మణే స్వాహా ।

   శరీరాన్ని నిలిపి ఉంచే ఐదు ప్రాణాలైన ప్రాణ, అపాన, వ్యాన, ఉదాన, సమానాలకూ, బ్రహ్మానికీ సమర్పణ.

5. భోజనం ప్రారంభించడం

   విస్తరికి ఎడమవైపు కొంచెం నీరు వదిలి, ఎడమచేతి ఉంగరపు వేలును తడిపి, ఈ మంత్రంతో హృదయం ఉన్నచోట ఛాతీని తాకండి. తరువాత భోజనం ప్రారంభించండి.

   బ్రహ్మణి మ ఆత్మామృతత్వాయ ।

   అమృతత్వం కోసం నా ఆత్మ బ్రహ్మంలో నిలిచి ఉండుగాక.

6. ఉత్తరాపోశనం

   భోజనం పూర్తయ్యాక, ఈ మంత్రంతో అరచేతిలో నుండి ఒక గుక్క నీరు పుచ్చుకోండి. దీనితో భోజన విధి పూర్తవుతుంది.

   అమృతాపిధానమసి ।

   నీవు అన్నాన్ని కప్పి ఉంచే అమృతానివి.

ఏ వేళ్ళను ఉపయోగిస్తారు, మొదటి ముద్దకు ముందు ఏమి చెబుతారు వంటి చిన్న వివరాలలో కుటుంబాలు వేరుగా ఉంటాయి. అలా ఉన్నచోట మీ కుటుంబ ఆచారాన్నీ మీ ఆచార్యుల ఆచరణనూ పాటించండి.

ఆధారాలు: Mahanarayana Upanishad (sanskritdocuments.org) · parisEshaNa mantram, Bhakti list (ramanuja.org)