நாதமுனிகளின் பேரனான யாமுனாசார்யர் வீரநாராயணபுரத்தில் அவதரித்தார்; சிறுவயதிலேயே மிகுந்த அறிவாற்றல் உடையவர். பெரியோர் வாக்குப்படி, அவருக்குச் சுமார் பன்னிரண்டு வயதானபோது, ஆக்கியாழ்வான் என்ற செருக்குமிக்க அரசவைப் பண்டிதன் நாட்டின் அறிஞர்கள் அனைவரிடமும் கப்பம் கேட்டு வந்தான். சிறுவரான யாமுனாசார்யர் அவன் சவாலை ஏற்று, அரசர் முன்னிலையில் வாதத்தில் அவனை வென்றார். மகிழ்ந்த அரசி அவரை ஆளவந்தார் — "ஆள வந்தவர்" — என்று அழைத்தாள்; அரசர் அவருக்கு நாட்டில் ஒரு பகுதியை அளித்தார்.
சில ஆண்டுகள் ஆளவந்தார் அரசராக வாழ்ந்தார்; பின்னர் மணக்கால் நம்பி அவரை மீண்டும் எம்பெருமானிடம் அழைத்து வந்து, ஸ்ரீரங்கத்தில் ஸ்ரீரங்கநாதனைச் சேவிக்கச் செய்தார். அவர் அரியணையைத் துறந்து ஸ்ரீரங்கத்தில் தங்கி, ஸ்ரீவைஷ்ணவர்களுக்குத் தலைவரானார். அவருடைய நூல்கள் — ஸ்தோத்ர ரத்னம், ஸித்தி த்ரயம், ஆகம ப்ராமாண்யம், கீதார்த்த ஸங்க்ரஹம், சதுச்லோகீ — பின்னாளில் ஸ்ரீ ராமாநுஜர் எழுப்பிய மாளிகைக்கு அடித்தளமாயின.
பெரியோர் வாக்குப்படி, ஒருமுறை காஞ்சிக்குச் சென்றபோது, யாதவப்ரகாசரின் சிஷ்யர்களிடையே நடந்து சென்ற இளைய ராமாநுஜரை ஆளவந்தார் கண்டார். இந்த இளைஞர் ஸம்ப்ரதாயத்தின் தலைவராக வேண்டும் என்று காஞ்சி வரதராஜப் பெருமாளிடம் பிரார்த்தித்தார். தம் உபதேசத்தை அவருக்கு அளிக்கத் தம் சிஷ்யர்கள் ஐவரை — பெரிய நம்பி, திருக்கோஷ்டியூர் நம்பி, பெரிய திருமலை நம்பி, திருமலையாண்டான், ஆழ்வார் திருவரங்கப்பெருமாள் அரையர் — தயார் செய்தார்.
தம் இறுதிக் காலம் நெருங்கியபோது, ராமாநுஜரை அழைத்து வரப் பெரிய நம்பியை அனுப்பினார். அவர்கள் ஸ்ரீரங்கம் வந்து சேர்வதற்குள் ஆளவந்தார் பரமபதித்துவிட்டார்; அவர் திருக்கையின் மூன்று விரல்கள் மடங்கியிருந்தன. அவை நிறைவேறாத மூன்று விருப்பங்கள் என்று உணர்ந்த ராமாநுஜர், அனைவர் முன்னிலையிலும் அவற்றை நிறைவேற்றுவதாகச் சபதம் செய்தார் — அவற்றில் ஒன்று ப்ரஹ்ம ஸூத்ரங்களுக்கு பாஷ்யம் எழுதுவது. ஒவ்வொரு சபதத்துக்கும் ஒரு விரல் விரிந்தது.