శరణాగతి అంటే ఏమిటో, దానిని ఎలా చేయాలో చూపే మూడు వచన రూప ప్రార్థనలు. శరణాగతి గద్యంలో రామానుజులు ముందుగా పెరియ పిరాట్టియార్‌కు, తరువాత నంపెరుమాళ్‌కు శరణాగతి చేస్తారు. శ్రీరంగ గద్యం శ్రీరంగనాథుని కీర్తిస్తుంది; శ్రీవైకుంఠ గద్యం శ్రీ వైకుంఠాన్ని వర్ణిస్తుంది. శ్రీరంగనాథుడు, శ్రీ రంగనాచ్చియార్ కలిసి వేంచేసి ఉండే, సంవత్సరంలోని ఏకైక రోజైన పంగుని ఉత్తిరం నాడు, రామానుజులు శ్రీరంగంలో వీటిని పఠించారు.
శరణాగతి గద్యంశ్రీరంగ గద్యంశ్రీవైకుంఠ గద్యం
శరణాగతి గద్యం
చూర్ణిక 1
భగవన్నారాయణాభిమతానురూప స్వరూపరూపగుణవిభవైశ్వర్య శీలాద్యనవధికాతిశయ అసంఖ్యేయ కల్యాణగుణగణాం పద్మవనాలయాంభగవతీం శ్రియం దేవీం నిత్యానపాయినీం నిరవద్యాం దేవదేవదివ్యమహిషీంఅఖిలజగన్మాతరం అస్మన్మాతరం అశరణ్యశరణ్యాంఅనన్యశరణః శరణమహం ప్రపద్యే ॥
అర్థం
శ్రీ రామానుజులు ముందుగా దివ్య మాత అయిన శ్రీ రంగనాయకి దగ్గరకు వెళ్తారు. ఆమె రూపం, స్వభావం, లెక్కలేనన్ని కల్యాణ గుణాలు శ్రీమన్నారాయణునికి సరిగ్గా ప్రీతి కలిగించేవి అని ఆమెను స్తుతిస్తారు. ఆమె పద్మంలో నివసించేది, ఆయనను ఎన్నడూ ఎడబాయనిది, దేవదేవుని పట్టమహిషి, సమస్త జగత్తుకూ తల్లి, తనకూ తల్లి. తనకు వేరే గతి లేనందున, గతి లేని వారికి శరణమైన ఆమెను ఆయన శరణు వేడుతారు.
చూర్ణిక 2
పారమార్థిక భగవచ్చరణారవింద యుగఌఐకాంతికాత్యంతికపరభక్తి పరజ్ఞాన పరమభక్తికృత పరిపూర్ణానవరతనిత్యవిశదతమానన్యప్రయోజనానవధికాతిశయ ప్రియభగవదనుభవజనితానవధికాతిశయప్రీతికారితాశేషావస్థోచిత అశేషశేషతైకరతిరూప నిత్యకైంకర్యప్రాప్త్యపేక్షయా పారమార్థికీభగవచ్చరణారవింద శరణాగతిః యథావస్థితా అవిరతాఽస్తు మే ॥
అర్థం
తాను కోరుకునేదాన్ని ఆమెకు విన్నవిస్తారు: భగవంతుని పాదపద్మాల వద్ద తన శరణాగతి నిజమైనదిగా, స్థిరమైనదిగా, నిరంతరమైనదిగా ఉండాలి. దాని లక్ష్యం భగవంతునికి నిత్య కైంకర్యం; ఆయనను పూర్తిగా తెలుసుకుని అనుభవించడం వల్ల కలిగే ఆనందం నుండి ఉప్పొంగే, అన్ని పరిస్థితులకూ తగిన కైంకర్యం.
చూర్ణిక 3
అస్తు తే ॥
అర్థం
శ్రీ రంగనాయకి ఆయనకు ఇలా బదులిస్తారు: "నీకు అలాగే అగుగాక."
చూర్ణిక 4
తయైవ సర్వం సంపత్స్యతే ॥
అర్థం
ఈ శరణాగతి ద్వారానే ఆయన కోరినదంతా ఆయనకు లభిస్తుందని కూడా ఆమె చెబుతారు.
చూర్ణిక 5
అఖిలహేయప్రత్యనీక కల్యాణైకతాన, స్వేతరసమస్తవస్తువిలక్షణానంతజ్ఞానానందైకస్వరూపస్వాభిమతానురూపైకరూపాచింత్య దివ్యాద్భుతనిత్యనిరవద్య నిరతిశయౌజ్జ్వల్య సౌందర్య సౌగంధ్య సౌకుమార్య లావణ్యయౌవనాద్యనంతగుణనిధి దివ్యరూప, స్వాభావికానవధికాతిశయ జ్ఞానబలైశ్వర్యవీర్యశక్తి తేజస్సౌశీల్య వాత్సల్య మార్దవార్జవ సౌహార్ద సామ్య కారుణ్య మాధుర్యగాంభీర్యౌదార్య చాతుర్య స్థైర్యధైర్య శౌర్య పరాక్రమ సత్యకామ సత్యసంకల్ప కృతిత్వ కృతజ్ఞతాద్యసంఖ్యేయకల్యాణగుణగణౌఘమహార్ణవ, స్వోచితవివిధవిచిత్రానంతాశ్చర్యనిత్యనిరవద్య నిరతిశయసుగంధ నిరతిశయసుఖస్పర్శనిరతిశయౌజ్జ్వల్య కిరీట మకుట చూడావతంసమకరకుండల గ్రైవేయక హార కేయూరకటక శ్రీవత్స కౌస్తుభ ముక్తాదామోదరబంధనపీతాంబర కాంచీగుణ నూపురాద్యపరిమిత దివ్యభూషణస్వానురూపాచింత్యశక్తి శంఖచక్రగదాసిశార్ంగాద్యసంఖ్యేయ నిత్యనిరవద్య నిరతిశయ కల్యాణదివ్యాయుధస్వాభిమత నిత్యనిరవద్యానురూప స్వరూపరూపగుణ విభవైశ్వర్యశీలాద్యనవధికాతిశయాసంఖ్యేయ కల్యాణగుణగణశ్రీవల్లభఏవంభూతభూమినీఌఆనాయకస్వచ్ఛందానువర్తి స్వరూపస్థితిప్రవృత్తిభేదాశేషశేషతైకరతిరూప నిత్యనిరవద్యనిరతిశయజ్ఞానక్రియైశ్వర్యాద్యనంత కల్యాణగుణగణశేషశేషాశన గరుడప్రముఖ నానావిధానంతపరిజనపరిచారికా పరిచరిత చరణయుగఌఅపరమయోగివాఙ్మనసాఽపరిచ్ఛేద్య స్వరూపస్వభావస్వాభిమత వివిధవిచిత్రానంతభోగ్య భోగోపకరణభోగస్థానసమృద్ధానంతాశ్చర్యానంత మహావిభవానంతపరిమాణ నిత్య నిరవద్యనిరతిశయ శ్రీవైకుంఠనాథ, స్వసంకల్పానువిధాయి స్వరూపస్థితిప్రవృత్తిస్వశేషతైకస్వభావ ప్రకృతి పురుష కాలాత్మక వివిధవిచిత్రానంత భోగ్య భోక్తృవర్గ భోగోపకరణభోగస్థానరూప నిఖిలజగదుదయ విభవ లయలీల, సత్యకామ, సత్యసంకల్పపరబ్రహ్మభూత, పురుషోత్తమ, మహావిభూతే, శ్రీమన్నారాయణ, వైకుంఠనాథఅపార కారుణ్య సౌశీల్య వాత్సల్యౌదార్యైశ్వర్య సౌందర్య మహోదధేఅనాలోచితవిశేషాశేషలోకశరణ్య, ప్రణతార్తిహర, ఆశ్రితవాత్సల్యైకజలధేఅనవరతవిదిత నిఖిలభూతజాతయాథాత్మ్యఅశేషచరాచరభూత నిఖిలనియమననిరత, అశేషచిదచిద్వస్తు శేషిభూతనిఖిలజగదాధార, అఖిలజగత్స్వామిన్, అస్మత్స్వామిన్, సత్యకామ, సత్యసంకల్పసకలేతరవిలక్షణ, అర్థికల్పక, ఆపత్సఖ, శ్రీమన్, నారాయణఅశరణ్యశరణ్య, అనన్యశరణః త్వత్పాదారవిందయుగఌఅం శరణమహం ప్రపద్యే ॥
అర్థం
తల్లి అనుగ్రహంతో ఆయన శ్రీ రంగనాథుని వైపు తిరిగి ఆయనను విస్తారంగా స్తుతిస్తారు: సకల దోషాలకూ దూరమైనవాడు, సమస్త కల్యాణ గుణాలతో నిండినవాడు, మిగిలిన అన్నిటికంటే వేరైనవాడు, జ్ఞానానందాలే స్వరూపమైనవాడు; ప్రకాశించే, సుగంధభరితమైన, ఎప్పటికీ యౌవనంతో ఉండే దివ్య రూపం, లెక్కలేనన్ని ఆభరణాలు, దివ్యాయుధాలు కలవాడు. ఆయన శ్రీదేవికి ప్రియుడు, భూదేవి నీళాదేవులకు నాథుడు; ఆదిశేషుడు, గరుడుడు, నిత్యసూరులు సేవించేవాడు; మహా యోగులు కూడా కొలవలేని మహిమ గల శ్రీ వైకుంఠనాథుడు; లోకాల సృష్టి, స్థితి, లయం ఆయనకు లీల. ఆయన కరుణ, వాత్సల్యాల సముద్రం, యోగ్యత చూడకుండా అందరికీ శరణ్యుడు, ఆపదలో ఆప్తుడు. వేరే శరణం లేని శ్రీ రామానుజులు ఆయన రెండు పాదపద్మాలను శరణు పొందుతారు. ఇక్కడ ద్వయ మంత్రం అనుసంధించబడుతుందని ముద్రిత గ్రంథాలు సూచిస్తాయి; దాని అర్థాన్ని తమ ఆచార్యుని దగ్గర నేర్చుకోవాలి.
చూర్ణిక 6
పితరం మాతరం దారాన్పుత్రాన్బంధూన్సఖీన్గురూన్ ।రత్నాని ధనధాన్యాని క్షేత్రాణి చ గృహాణి చ ॥సర్వధర్మాంశ్చ సంత్యజ్య సర్వకామాంశ్చ సాక్షరాన్ ।లోకవిక్రాంతచరణౌ శరణం తేఽవ్రజం విభో ॥
అర్థం
శరణాగతిని గురించిన ఒక ప్రాచీన శ్లోకాన్ని ఆయన ఉదహరిస్తారు: తండ్రి, తల్లి, భార్య, పిల్లలు, బంధువులు, మిత్రులు, గురువులు, ధనం, భూములు, ఇళ్లు అన్నిటినీ విడిచి, ఇతర ఉపాయాలన్నిటినీ, ఇతర కోరికలన్నిటినీ వదలి, "లోకాలను కొలిచిన నీ పాదాలను శరణు కోరి వచ్చాను, ప్రభూ."
చూర్ణిక 7
త్వమేవ మాతా చ పితా త్వమేవత్వమేవ బంధుశ్చ గురుస్త్వమేవ ।త్వమేవ విద్యా ద్రవిణం త్వమేవత్వమేవ సర్వం మమ దేవదేవ ॥
అర్థం
ప్రసిద్ధమైన ఒక శ్లోకం మాటల్లో ఆయన భగవంతునితో ఇలా అంటారు: నీవే తల్లివి, తండ్రివి, బంధువువి, గురువువి, విద్యవు, సంపదవు: "దేవదేవా, నీవే నాకు సర్వస్వం."
చూర్ణిక 8
పితాఽసి లోకస్య చరాచరస్యత్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్ ।న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యోలోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావ ॥
అర్థం
భగవద్గీతలో అర్జునుడు చేసిన స్తుతిని ఉదహరిస్తూ, కదిలేవీ కదలనివీ అయిన సమస్తానికీ భగవంతుడే తండ్రి, పూజ్యుడైన శ్రేష్ఠ గురువు అని చెబుతారు. ఆయన శక్తి అంత సాటిలేనిది కాబట్టి మూడు లోకాల్లోనూ ఆయనకు సమానుడే లేడు, ఇక ఆయనకంటే అధికుడు ఎలా ఉంటాడు.
చూర్ణిక 9
తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయంప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్ ।పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుఃప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ ॥
అర్థం
ఇంకా అర్జునుని మాటల్లోనే, శరీరమంతా నేలకు ఆనించి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి, అనుగ్రహించమని భగవంతుని వేడుకుంటారు. తండ్రి కొడుకును, మిత్రుడు మిత్రుని, ప్రియుడు ప్రియురాలిని సహించినట్లు తనను కూడా సహించమని ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 10
మనోవాక్కాయైరనాదికాలప్రవృత్తానంతాకృత్యకరణ కృత్యాకరణభగవదపచార భాగవతాపచారాసహ్యాపచారరూప నానావిధానంతాపచారానారబ్ధకార్యాన్అనారబ్ధకార్యాన్కృతాన్క్రియమాణాన్కరిష్యమాణాంశ్చ సర్వానశేషతః క్షమస్వ ॥
అర్థం
అనాది కాలం నుండి మనసు, వాక్కు, శరీరాలతో చేసిన ప్రతి అపచారాన్నీ క్షమించమని వేడుకుంటారు: చేయకూడనిది చేయడం, చేయవలసినది చేయకపోవడం, భగవంతుని పట్ల అపచారాలు, ఆయన భక్తుల పట్ల అపచారాలు, అన్నిటికంటే తీవ్రమైన అపచారాలు. వాటి ఫలితాలు మొదలైనా మొదలుకాకపోయినా, గతంలో చేసినవైనా, ఇప్పుడు చేస్తున్నవైనా, ఇకపై చేయబోయేవైనా, అన్నిటినీ పూర్తిగా క్షమించమని అడుగుతారు.
చూర్ణిక 11
అనాదికాలప్రవృత్తవిపరీతజ్ఞానమాత్మవిషయం కృత్స్నజగద్విషయం చవిపరీతవృత్తం చ అశేషవిషయమద్యాపి వర్తమానంవర్తిష్యమాణం చ సర్వం క్షమస్వ ॥
అర్థం
అనాది కాలం నుండి తన గురించీ, జగత్తు గురించీ తనకున్న తప్పుడు అవగాహనను క్షమించమని కోరుతారు. దాని నుండి పుట్టిన తప్పుడు ప్రవర్తన అంతటినీ, అది గతమైనా, వర్తమానమైనా, ఇకముందు జరగబోయేదైనా, క్షమించమని కూడా కోరుతారు.
చూర్ణిక 12
మదీయానాదికర్మప్రవాహప్రవృత్తాం భగవత్స్వరూపతిరోధానకరీంవిపరీతజ్ఞానజననీం స్వవిషయాయాశ్చ భోగ్యబుద్ధేర్జననీందేహేంద్రియత్వేన భోగ్యత్వేన సూక్ష్మరూపేణ చావస్థితాం దైవీంగుణమయీం మాయాం దాసభూతః శరణాగతోఽస్మి తవాస్మి దాసఃఇతి వక్తారం మాం తారయ ॥
అర్థం
మూడు గుణాలతో కూడిన, భగవంతుని స్వంత శక్తి అయిన ప్రకృతి (మాయ) గురించి ఆయన చెబుతారు. అది తన పూర్వ కర్మల ప్రవాహం వల్ల ఏర్పడి, భగవంతుని నిజ స్వరూపాన్ని కప్పివేసి, విపరీత జ్ఞానాన్ని నాటుతుంది. లౌకిక విషయాలు భోగ్యమైనవిగా కనిపించేలా చేస్తుంది; శరీరం, ఇంద్రియాలు, భోగ్య వస్తువులు, సూక్ష్మ ప్రకృతి రూపంలో తనను చుట్టుముడుతుంది. "నేను నీ దాసుణ్ణి, నిన్ను శరణు పొందాను, నేను నీవాడిని" అని ఆయన ప్రకటిస్తున్నందున, దానిని దాటించమని భగవంతుని ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 13
తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్తః ఏకభక్తిర్విశిష్యతే ।ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః ॥ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ ।ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్ ॥బహూనాం జన్మనామంతే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే ।వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః ॥ఇతి శ్లోకత్రయోదితజ్ఞానినం మాం కురుష్వ ॥
అర్థం
జ్ఞాని అయిన భక్తుని శ్రీకృష్ణుడు ప్రశంసించే భగవద్గీతలోని మూడు శ్లోకాలను ఆయన పఠిస్తారు. ఆ భక్తుడు ఎల్లప్పుడూ ఆయనతో కూడి ఉంటాడు, ఆయనకే అనన్యంగా అంకితమై ఉంటాడు, ఆయనకు అన్నిటికంటే ప్రియుడు, ఆయన తన ఆత్మగానే భావించేవాడు, వాసుదేవుడే సర్వమని తెలిసినవాడు; అటువంటి మహాత్ముడు చాలా అరుదు. తనను అటువంటి జ్ఞాని భక్తునిగా చేయమని శ్రీ రామానుజులు ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 14
పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా ।భక్త్యా త్వనన్యయా శక్యః మద్భక్తిం లభతే పరామ్ ।ఇతి స్థానత్రయోదితపరభక్తియుక్తం మాం కురుష్వ ॥
అర్థం
పరమాత్ముడు అనన్య భక్తి వల్లనే లభిస్తాడని చెప్పే గీతలోని మూడు చోట్ల నుండి వాక్యాలను పఠిస్తారు. ఆ అత్యున్నత భక్తిని తనకు ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 15
పరభక్తి పరజ్ఞాన పరమభక్త్యేకస్వభావం మాం కురుష్వ ॥
అర్థం
పరభక్తి, పరజ్ఞానం, పరమభక్తి (భగవంతుని పట్ల ప్రేమ పరిపక్వమయ్యే దశలు) తన స్వభావమే అయిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 16
పరభక్తి పరజ్ఞాన పరమభక్తికృత పరిపూర్ణానవరతనిత్యవిశదతమానన్యప్రయోజనానవధికాతిశయప్రియ భగవదనుభవోఽహంతథావిధ భగవదనుభవజనితానవధికాతిశయప్రీతికారితాశేషావస్థోచితాశేషశేషతైకరతిరూప నిత్యకింకరో భవాని ॥
అర్థం
భగవంతుని పూర్తిగా, విరామం లేకుండా, సంపూర్ణ స్పష్టతతో, వేరే ప్రయోజనం కోసం కాకుండా అనుభవించాలని ప్రార్థిస్తారు. ఆ ఆనందం కలిగించే అపారమైన ప్రేమ వల్ల, అన్ని దశలకూ తగిన ప్రతి కైంకర్యంలోనూ ఆనందించే భగవంతుని నిత్య దాసునిగా తాను కావాలని కోరుకుంటారు.
చూర్ణిక 17
ఏవంభూత మత్కైంకర్యప్రాప్త్యుపాయతయా అవకౢప్తసమస్త వస్తువిహీనోఽపిఅనంత తద్విరోధిపాపాక్రాంతోఽపి, అనంత మదపచారయుక్తోఽపిఅనంత మదీయాపచారయుక్తోఽపి, అనంతాసహ్యాపచారయుక్తోఽపిఏతత్కార్యకారణభూతానాది విపరీతాహంకార విమూఢాత్మస్వభావోఽపిఏతదుభయకార్యకారణభూతానాది విపరీతవాసనాసంబద్ధోఽపిఏతదనుగుణ ప్రకృతివిశేషసంబద్ధోఽపిఏతన్మూలాధ్యాత్మికాధిభౌతికాధిదైవిక సుఖదుఃఖతద్ధేతు తదితరోపేక్షణీయ విషయానుభవజ్ఞానసంకోచరూప మచ్చరణారవిందయుగఌఐకాంతికాత్యంతిక పరభక్తిపరజ్ఞాన పరమభక్తివిఘ్నప్రతిహతోఽపి, యేనకేనాపి ప్రకారేణ ద్వయవక్తా త్వమ్కేవలం మదీయయైవ దయయా నిశ్శేషవినష్ట సహేతుకమచ్చరణారవిందయుగఌఐకాంతికాత్యంతికపరభక్తి పరజ్ఞాన పరమభక్తివిఘ్నఃమత్ప్రసాదలబ్ధ మచ్చరణారవిందయుగఌఐకాంతికాత్యంతికపరభక్తి పరజ్ఞాన పరమభక్తిః మత్ప్రసాదాదేవ సాక్షాత్కృత యథావస్థితమత్స్వరూపరూపగుణవిభూతి లీలోపకరణవిస్తారః అపరోక్షసిద్ధ మన్నియామ్యతామద్దాస్యైక స్వభావాత్మస్వరూపః మదేకానుభవః మద్దాస్యైకప్రియఃపరిపూర్ణానవరత నిత్యవిశదతమానన్యప్రయోజనానవధికాతిశయప్రియమదనుభవస్త్వం తథావిధ మదనుభవజనితానవధికాతిశయప్రీతికారితాశేషావస్థోచితాశేషశేషతైకరతిరూప నిత్యకింకరో భవ ॥
అర్థం
ఇప్పుడు శ్రీ రంగనాథుడు బదులిస్తాడు. ముందుగా శ్రీ రామానుజులకు అడ్డుగా ఉన్నవన్నీ వివరిస్తాడు: తనదంటూ ఏ ఉపాయమూ లేకపోవడం, అంతులేని పాపాలు, భగవంతుని పట్ల, ఆయన భక్తుల పట్ల అపచారాలు, లోతుగా పాతుకుపోయిన అహంకారం, పాత వాసనలు, ప్రకృతి బంధాలు, భక్తికి అడ్డువచ్చే సుఖదుఃఖాలు. అయినా, ఏదో విధంగా ద్వయాన్ని ఉచ్చరించినందువల్ల, భగవంతుని దయ ఒక్కటే ఈ అడ్డంకులన్నిటినీ వాటి కారణాలతో సహా నాశనం చేస్తుంది. ఆ అనుగ్రహం వల్ల ఆయనకు అత్యున్నత భక్తి లభిస్తుంది; భగవంతుని స్వరూపం, రూపం, గుణాలు, వైభవాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూస్తారు; తాను భగవంతుని కోసమే ఉన్నవాడని, ఆయనను మాత్రమే అనుభవించేవాడని, ఆయన కైంకర్యాన్ని మాత్రమే ప్రేమించేవాడని తనను తాను తెలుసుకుంటారు. "నా నిత్య దాసునిగా ఉండు" అని భగవంతుడు చెబుతాడు.
చూర్ణిక 18
ఏవంభూతోఽసి ॥
అర్థం
భగవంతుడు దానిని ధృవీకరిస్తాడు: "నీవు ఇప్పుడు అలాగే ఉన్నావు."
చూర్ణిక 19
ఆధ్యాత్మికాధిభౌతికాధిదైవిక దుఃఖవిఘ్నగంధరహితస్త్వంద్వయమర్థానుసంధానేన సహ సదైవం వక్తాయావచ్ఛరీరపాతమత్రైవ శ్రీరంగే సుఖమాస్వ ॥
అర్థం
శరీర మనస్సుల నుండి గానీ, ఇతర జీవుల నుండి గానీ, ప్రకృతి నుండి గానీ కలిగే అన్ని రకాల దుఃఖాల నుండి, అడ్డంకుల నుండి విముక్తుడై, ఆయన ఎల్లప్పుడూ ద్వయాన్ని దాని అర్థాన్ని ధ్యానిస్తూ అనుసంధించాలి. ఈ శరీరం పడిపోయే వరకు ఇక్కడే శ్రీరంగంలో సుఖంగా జీవించాలి.
చూర్ణిక 20
శరీరపాతసమయే తు కేవలం మదీయయైవ దయయా అతిప్రబుద్ధః మామేవావలోకయన్అప్రచ్యుత పూర్వసంస్కారమనోరథః జీర్ణమివ వస్త్రం సుఖేనేమాంప్రకృతిం స్థూలసూక్ష్మరూపాం విసృజ్య తదానీమేవ మత్ప్రసాదలబ్ధమచ్చరణారవిందయుగఌఐకాంతికాత్యంతికపరభక్తి పరజ్ఞాన పరమభక్తికృత పరిపూర్ణానవరతనిత్య విశదతమానన్యప్రయోజనానవధికాతిశయప్రియ మదనుభవస్త్వంతథావిధ మదనుభవజనితానవధికాతిశయప్రీతికారితాశేషావస్థోచితాశేషశేషతైకరతిరూప నిత్యకింకరో భవిష్యసి ॥
అర్థం
ఈ జన్మ ముగింపును భగవంతుడు వివరిస్తాడు. శరీరం పడిపోయే సమయంలో, ఆయన దయ వల్లనే శ్రీ రామానుజులు పూర్తి స్పృహతో ఉండి భగవంతుని మాత్రమే చూస్తారు; వారి కోరిక మారకుండా ఉంటుంది. స్థూల సూక్ష్మ రూపాలైన ఈ శరీరాన్ని పాత వస్త్రాన్ని విడిచినంత సులువుగా విడిచిపెడతారు. ఆ క్షణంలోనే పరమపదంలో భగవంతుని పూర్తిగా అనుభవిస్తూ ఆయనకు నిత్య దాసులవుతారు.
చూర్ణిక 21
మా తేఽభూదత్ర సంశయః ॥
అర్థం
"దీని గురించి ఏ సందేహమూ పెట్టుకోకు" అని భగవంతుడు అంటాడు.
చూర్ణిక 22
అనృతం నోక్తపూర్వం మే న చ వక్ష్యే కదాచన ।రామో ద్విర్నాభిభాషతే ।సకృదేవ ప్రపన్నాయ తవాస్మీతి చ యాచతే ।అభయం సర్వభూతేభ్యో దదామ్యేతద్వ్రతం మమ ॥సర్వధర్మాన్పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ ।అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః ॥ఇతి మయైవ హ్యుక్తమ్ ॥
అర్థం
సందేహమంతా తొలగించడానికి భగవంతుడు తాను గతంలో చెప్పిన మాటలను గుర్తు చేస్తాడు: "నేను ఎన్నడూ అసత్యం పలుకలేదు, ఇకపైనా పలుకను"; "రాముడు రెండు మాటలు చెప్పడు"; "నేను నీవాడిని" అని ఒక్కసారి శరణు పొందిన ఎవరికైనా సమస్త జీవుల నుండి అభయం ఇస్తానని రాముడు చేసిన వ్రతం; గీతలో శ్రీకృష్ణుని వాగ్దానం, "ఇతర ధర్మాలన్నిటినీ విడిచి నన్ను ఒక్కడినే శరణు పొందు; నేను నిన్ను అన్ని పాపాల నుండి విడిపిస్తాను; దుఃఖించకు." ఇదంతా తానే స్వయంగా చెప్పానని భగవంతుడు అంటాడు.
చూర్ణిక 23
అతస్త్వం తవ తత్త్వతో మద్జ్ఞానదర్శన ప్రాప్తిషు నిస్సంశయః సుఖమాస్వ ॥
అర్థం
"కాబట్టి నన్ను నిజంగా తెలుసుకోవడం, చూడటం, పొందడం గురించి ఏ సందేహమూ లేకుండా సుఖంగా జీవించు." ఈ మాటలతో భగవంతుని ప్రత్యుత్తరం ముగుస్తుంది.
శ్రీరంగ గద్యం
చూర్ణిక 1
స్వాధీన త్రివిధ చేతనాచేతన స్వరూపస్థితిప్రవృత్తిభేదంక్లేశకర్మాద్యశేషదోషాసంస్పృష్టం, స్వాభావికానవధికాతిశయ జ్ఞానబలైశ్వర్యవీర్య శక్తితేజస్సౌశీల్య వాత్సల్య మార్దవార్జవ సౌహార్ద సామ్య కారుణ్య మాధుర్యగాంభీర్య ఔదార్య చాతుర్య స్థైర్య ధైర్య శౌర్య పరాక్రమసత్యకామ సత్యసంకల్ప కృతిత్వ కృతజ్ఞతాద్యసంఖ్యేయ కల్యాణగుణగణౌఘమహార్ణవం, పరబ్రహ్మభూతం, పురుషోత్తమం, శ్రీరంగశాయినం, అస్మత్స్వామినంప్రబుద్ధనిత్యనియామ్య నిత్యదాస్యైకరసాత్మస్వభావోఽహం, తదేకానుభవః తదేకప్రియఃపరిపూర్ణం భగవంతం విశదతమానుభవేన నిరంతరమనుభూయతదనుభవజనితానవధికాతిశయప్రీతికారితాశేషావస్థోచిత అశేషశేషతైకరతిరూప నిత్యకింకరో భవాని ॥
అర్థం
ప్రతి చేతన జీవి యొక్క, జడ ప్రకృతి యొక్క స్వరూపాన్ని, ఉనికిని, ప్రవృత్తిని నియమించేవాడు, దోషాలు, కర్మ, దుఃఖం ఎన్నడూ తాకనివాడు, లెక్కలేనన్ని కల్యాణ గుణాల సముద్రం అయిన భగవంతుని శ్రీ రామానుజులు స్తుతిస్తారు. ఆయన పరబ్రహ్మం, పురుషోత్తముడు, శ్రీరంగంలో శయనించి ఉన్నవాడు, శ్రీ రామానుజుల సొంత స్వామి. స్వభావంతోనే శ్రీ రామానుజులు ఆయన కోసమే ఉన్నవారు, ఆయన అధీనంలో ఉన్నవారు. ఆయనను విరామం లేకుండా, పూర్తి స్పష్టతతో అనుభవించాలని, ఆ అనుభవం కలిగించే ప్రేమ వల్ల అన్ని పరిస్థితుల్లోనూ ఆయనకు నిత్య దాసునిగా కావాలని ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 2
స్వాత్మ నిత్యనియామ్య నిత్యదాస్యైకరసాత్మస్వభావానుసంధానపూర్వక భగవదనవధికాతిశయస్వామ్యాద్యఖిలగుణగణానుభవజనితానవధికాతిశయప్రీతికారితాశేషావస్థోచితాశేషశేషతైకరతిరూపనిత్యకైంకర్య ప్రాప్త్యుపాయభూతభక్తి తదుపాయసమ్యగ్జ్ఞాన తదుపాయ సమీచీనక్రియా తదనుగుణసాత్త్వికతాస్తిక్యాది సమస్తాత్మగుణవిహీనఃదురుత్తరానంత తద్విపర్యయ జ్ఞానక్రియానుగుణానాదిపాపవాసనా మహార్ణవాంతర్నిమగ్నః, తిలతైలవత్దారువహ్నివత్దుర్వివేచ త్రిగుణక్షణక్షరణస్వభావాచేతనప్రకృతివ్యాప్తిరూపదురత్యయ భగవన్మాయాతిరోహిత స్వప్రకాశఃఅనాద్యవిద్యాసంచితానంతాశక్య విస్రంసన కర్మపాశప్రగ్రథితఃఅనాగతానంతకాల సమీక్షయాఽపి అదృష్టసంతారోపాయః, నిఖిలజంతుజాత శరణ్యశ్రీమన్నారాయణ, తవ చరణారవిందయుగఌఅం శరణమహం ప్రపద్యే ॥
అర్థం
అటువంటి కైంకర్యానికి దారితీసేవి ఏవీ తనలో లేవని ఒప్పుకుంటారు: భక్తి లేదు, నిజమైన జ్ఞానం లేదు, సరైన కర్మ లేదు, సద్గుణమూ శ్రద్ధా లేవు. అనాదిగా వస్తున్న చెడు వాసనల సముద్రంలో మునిగి ఉన్నారు; నువ్వులలో నూనె, కట్టెలో అగ్ని వలె తనకు అంటుకుని ఉన్న ప్రకృతి తన అంతర్జ్యోతిని కప్పివేసింది; కర్మ అనే తాళ్లతో బంధించబడి ఉన్నారు. రాబోయే అనంత కాలాన్ని చూసినా దాటే మార్గం కనిపించడం లేదు. అందువల్ల సమస్త జీవులకూ శరణ్యుడైన శ్రీమన్నారాయణుని పిలిచి, ఆయన పాదపద్మాలను శరణు పొందుతారు.
చూర్ణిక 3
ఏవమవస్థితస్యాప్యర్థిత్వమాత్రేణ, పరమకారుణికో భగవాన్స్వానుభవప్రీత్యోపనీతైకాంతికాత్యంతికనిత్యకైంకర్యైకరతిరూప నిత్యదాస్యం దాస్యతీతివిశ్వాసపూర్వకం భగవంతం నిత్యకింకరతాం ప్రార్థయే ॥
అర్థం
తాను అటువంటి స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, పరమ దయాళువైన భగవంతుడు కేవలం తాను అడిగినందుకే, తన స్వంత ప్రీతితోనే తనకు నిత్య దాస్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడని ఆయన నమ్ముతారు. ఆ విశ్వాసంతో నిత్య కైంకర్యాన్ని ప్రార్థిస్తారు.
చూర్ణిక 4
తవానుభూతిసంభూతప్రీతికారితదాసతామ్ ।దేహి మే కృపయా నాథ న జానే గతిమన్యథా ॥
అర్థం
ఒక శ్లోకంలో ఇలా ప్రార్థిస్తారు: ప్రభూ, నిన్ను అనుభవించడం వల్ల కలిగే ప్రేమ నుండి పుట్టే కైంకర్యాన్ని దయతో నాకు ప్రసాదించు. నాకు వేరే మార్గం తెలియదు.
చూర్ణిక 5
సర్వావస్థోచితాశేషశేషతైకరతిస్తవ ।భవేయం పుండరీకాక్ష త్వమేవైవం కురుష్వ మామ్ ॥
అర్థం
రెండవ శ్లోకంలో ఇలా ప్రార్థిస్తారు: కమలనయనా ప్రభూ, అన్ని పరిస్థితుల్లోనూ నీకు చేసే ప్రతి విధమైన కైంకర్యంలోనే నాకు ఏకైక ఆనందం కలగాలి. నీవే నన్ను అలా చేయాలి.
చూర్ణిక 6
ఏవంభూత తత్త్వయాథాత్మ్యావబోధ తదిచ్ఛారహితస్యాపిఏతదుచ్చారణమాత్రావలంబనేన, ఉచ్యమానార్థ పరమార్థనిష్ఠం మే మనఃత్వమేవాద్యైవ కారయ ॥
అర్థం
ఈ సత్యాలను తాను నిజంగా అర్థం చేసుకోవడం లేదని, వాటిని కోరుకోవడం కూడా లేదని ఒప్పుకుంటారు. ఈ మాటలు పలికాను అనే ఒక్క విషయాన్నే పట్టుకుని, ఈ రోజే తన మనసు వాటి అర్థంలో దృఢంగా నిలిచేలా చేయమని భగవంతుని స్వయంగా అడుగుతారు.
చూర్ణిక 7
అపారకరుణాంబుధే, అనాలోచితవిశేషాశేషలోకశరణ్య, ప్రణతార్తిహరఆశ్రితవాత్సల్యైక మహోదధే, అనవరతవిదిత నిఖిలభూతజాత యాథాత్మ్య, సత్యకామసత్యసంకల్ప, ఆపత్సఖ, కాకుత్స్థ, శ్రీమన్, నారాయణ, పురుషోత్తమ, శ్రీరంగనాథమమ నాథ, నమోఽస్తు తే ॥
అర్థం
చివరగా భగవంతుని గుణాలను పిలుస్తూ ముగిస్తారు: అపార కరుణాసాగరా, యోగ్యత చూడకుండా అందరికీ శరణ్యుడా, నమస్కరించే వారి బాధను తొలగించేవాడా, ఆశ్రితుల పట్ల ప్రేమకు మహాసముద్రమా, ప్రతి జీవిని ఉన్నది ఉన్నట్లు ఎల్లప్పుడూ ఎరిగినవాడా, కోరికలూ సంకల్పాలూ ఎన్నడూ విఫలం కానివాడా, ఆపదలో ఆప్తుడా, కాకుత్స్థ వంశపు రామా, శ్రీమన్నారాయణా, పురుషోత్తమా, శ్రీ రంగనాథా, "నా స్వామీ, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను."
శ్రీవైకుంఠ గద్యం
చూర్ణిక 1
స్వాధీన త్రివిధచేతనాచేతనస్వరూపస్థితిప్రవృత్తిభేదంక్లేశకర్మాద్యశేషదోషాసంస్పృష్టంస్వాభావికానవధికాతిశయ జ్ఞానబలైశ్వర్యవీర్యశక్తితేజః ప్రభృత్యసంఖ్యేయకల్యాణగుణగణౌఘమహార్ణవం, పరమపురుషం, భగవంతం, నారాయణంస్వామిత్వేన సుహృత్త్వేన గురుత్వేన చ పరిగృహ్యఐకాంతికాత్యంతిక తత్పాదాంబుజద్వయ పరిచర్యైకమనోరథఃతత్ప్రాప్తయే చ తత్పాదాంబుజద్వయ ప్రపత్తేరన్యన్న మేకల్పకోటిసహస్రేణాపి సాధనమస్తీతి మన్వానః, తస్యైవ భగవతో నారాయణస్యఅఖిలసత్త్వదయైకసాగరస్యఅనాలోచిత గుణగణాఖండజనానుకూలామర్యాద శీలవతఃస్వాభావికానవధికాతిశయ గుణవత్తయాదేవతిర్యఙ్మనుష్యాద్యఖిలజన హృదయానందనస్య ఆశ్రితవాత్సల్యైకజలధేఃభక్తజనసంశ్లేషైకభోగస్యనిత్యజ్ఞానక్రియైశ్వర్యాది భోగసామగ్రీసమృద్ధస్య, మహావిభూతేఃశ్రీమచ్చరణారవిందయుగఌఅం అనన్యాత్మసంజీవనేన తద్గతసర్వభావేనశరణమనువ్రజేత్ ॥
అర్థం
సకల జీవులనూ ప్రకృతినీ పాలించేవాడు, ఏ దోషమూ తాకనివాడు, కల్యాణ గుణాల సముద్రం అయిన శ్రీమన్నారాయణుని సాధకుడు ఎలా సమీపించాలో శ్రీ రామానుజులు వివరిస్తారు. సాధకుడు ఆయనను స్వామిగా, మిత్రునిగా, గురువుగా స్వీకరిస్తాడు; ఆయన పాదాల సేవనే కోరుకుంటాడు; ఆ సేవకు ఏకైక ఉపాయం ఆ పాదాల వద్ద శరణాగతి అనీ, లెక్కలేనన్ని యుగాలైనా వేరే ఏదీ దానిని సాధించలేదనీ దృఢంగా నమ్ముతాడు. ఈ భగవంతుడు దయాసముద్రుడు; యోగ్యతలు చూడకుండా అందరినీ ఆదరిస్తాడు; దేవతల, జంతువుల, మనుష్యుల హృదయాలను ఒకేలా ఆనందింపజేస్తాడు; ఆశ్రితులను ప్రేమిస్తాడు; తన భక్తుల సాంగత్యంలో ఆనందిస్తాడు. శ్రీదేవితో కూడిన ఈ భగవంతుని పాదాల వద్ద, ఆయననే తన ప్రాణంగా భావిస్తూ, తన హృదయమంతా ఆయన వైపు మళ్లించి, సాధకుడు శరణు పొందాలి.
చూర్ణిక 2
తతశ్చ ప్రత్యహమాత్మోజ్జీవనాయైవమనుస్మరేత్ ॥
అర్థం
ఆ తరువాత ప్రతి రోజూ, ఆత్మ పోషణ కోసం, సాధకుడు ఇక్కడ తరువాత వివరించిన విధంగా ధ్యానించాలి.
చూర్ణిక 3
చతుర్దశభువనాత్మకమండం, దశగుణితోత్తరం చ ఆవరణసప్తకంసమస్తం కార్యకారణజాతమతీత్య, వర్తమానే పరమవ్యోమశబ్దాభిధేయేబ్రహ్మాదీనాం వాఙ్మనసాఽగోచరే, శ్రీమతి వైకుంఠే దివ్యలోకేసనకవిధిశివాదిభిరపి అచింత్యస్వభావైశ్వర్యైః, నిత్యసిద్ధైరనంతైఃభగవదానుకూల్యైకభోగైః దివ్యపురుషైః మహాత్మభిరాపూరితేతేషామపి ఇయత్పరిమాణం, ఇయదైశ్వర్యం, ఈదృశస్వభావమితి పరిచ్ఛేత్తుమయోగ్యేదివ్యావరణశతసహస్రావృతే, దివ్యకల్పకతరూపశోభితేదివ్యోద్యానశతసహస్రకోటిభిరావృతే, అతిప్రమాణే దివ్యాయతనేకస్మింశ్చిద్విచిత్ర దివ్యరత్నమయ దివ్యాస్థానమండపేదివ్యరత్నస్తంభ శతసహస్రకోటిభిరుపశోభితేదివ్యనానారత్నకృతస్థలవిచిత్రితే, దివ్యాలంకారాలంకృతేపరితః పతితైః పతమానైః పాదపస్థైశ్చ నానాగంధవర్ణైర్దివ్యపుష్పైఃశోభమానైర్దివ్యపుష్పోపవనైరుపశోభితేసంకీర్ణపారిజాతాదికల్పద్రుమోపశోభితైఃఅసంకీర్ణైశ్చ కైశ్చిదంతస్స్థపుష్పరత్నాదినిర్మితదివ్యలీలామండప శతసహస్రోపశోభితైఃసర్వదాఽనుభూయమానైరప్యపూర్వవదాశ్చర్యమావహద్భిఃక్రీడాశైలశతసహస్రైరలంకృతైః, కైశ్చిన్నారాయణదివ్యలీలాఽసాధారణైఃకైశ్చిత్పద్మవనాలయా దివ్యలీలాఽసాధారణైఃసాధారణైశ్చ కైశ్చిత్శుకశారికామయూరకోకిలాదిభిః కోమలకూజితైరాకులైఃదివ్యోద్యానశతసహస్రకోటిభిరావృతే, మణిముక్తాప్రవాలకృతసోపానైఃదివ్యామలామృతరసోదకైః, దివ్యాండజవరైః, అతిరమణీయదర్శనైఃఅతిమనోహరమధురస్వరైః ఆకులైఃఅంతస్థ ముక్తామయ దివ్యక్రీడాస్థానోపశోభితైఃదివ్యసౌగంధికవాపీశతసహస్రైః, దివ్యరాజహంసావలీవిరాజితైరావృతేనిరస్తాతిశయానందైకరసతయా చానంత్యాచ్చ ప్రవిష్టానున్మాదయద్భిః క్రీడోద్దేశైర్విరాజితేతత్ర తత్ర కృత దివ్యపుష్పపర్యంకోపశోభితేనానాపుష్పాసవాస్వాద మత్తభృంగావలీభిరుద్గీయమాన దివ్యగాంధర్వేణాపూరితేచందనాగరుకర్పూర దివ్యపుష్పావగాహి మందానిలాసేవ్యమానేమధ్యే పుష్పసంచయవిచిత్రితే, మహతి దివ్యయోగపర్యంకే అనంతభోగినిశ్రీమద్వైకుంఠైశ్వర్యాది దివ్యలోకం ఆత్మకాంత్యా విశ్వమాప్యాయయంత్యాశేషశేషాశనాది సర్వం పరిజనంభగవతస్తత్తదవస్థోచిత పరిచర్యాయాం ఆజ్ఞాపయంత్యాశీలరూపగుణవిలాసాదిభిః ఆత్మానురూపయా శ్రియా సహాసీనంప్రత్యగ్రోన్మీలిత సరసిజసదృశ నయనయుగఌఅం, స్వచ్ఛనీలజీమూతసంకాశంఅత్యుజ్జ్వలపీతవాససం, స్వయా ప్రభయాఽతినిర్మలయా అతిశీతలయా అతికోమలయాస్వచ్ఛమాణిక్యాభయా కృత్స్నం జగద్భాసయంతం, అచింత్యదివ్యాద్భుత నిత్యయౌవనస్వభావలావణ్యమయామృతసాగరం, అతిసౌకుమార్యాతీషత్ప్రస్విన్నవదాలక్ష్యమాణలలాటఫలక దివ్యాలకావలీవిరాజితం, ప్రబుద్ధముగ్ధాంబుజచారులోచనంసవిభ్రమభ్రూలతం, ఉజ్జ్వలాధరం, శుచిస్మితం, కోమలగండం, ఉన్నసం, ఉదగ్రపీనాంసవిలంబికుండలాలకావలీబంధురకంబుకంధరంప్రియావతంసోత్పల కర్ణభూషణశ్లథాలకాబంధవిమర్దశంసిభిః చతుర్భిరాజానువిలంబిభిర్భుజైర్విరాజితంఅతికోమల దివ్యరేఖాలంకృతాతామ్రకరతలం, దివ్యాంగులీయకవిరాజితంఅతికోమల దివ్యనఖావలీవిరాజితం, అతిరక్తాంగులీభిరలంకృతంతత్క్షణోన్మీలిత పుండరీక సదృశచరణయుగఌఅంఅతిమనోహర కిరీటమకుట చూడావతంస మకరకుండలగ్రైవేయక హార కేయూర కటక శ్రీవత్స కౌస్తుభముక్తాదామోదరబంధన పీతాంబర కాంచీగుణనూపురాదిభిరత్యంతసుఖస్పర్శైర్దివ్యగంధైర్భూషణైర్భూషితంశ్రీమత్యా వైజయంత్యా వనమాలయా విరాజితంశంఖచక్రగదాసి శార్ంగాది దివ్యాయుధైః సేవ్యమానంస్వసంకల్పమాత్రావకౢప్త జగజ్జన్మస్థితిధ్వంసాదికేశ్రీమతి విష్వక్సేనే న్యస్తసమస్తాత్మైశ్వర్యంవైనతేయాదిభిః స్వభావతో నిరస్త సమస్త సాంసారికస్వభావైఃభగవత్పరిచర్యాకరణయోగ్యైర్భగవత్పరిచర్యైకభోగైఃనిత్యసిద్ధైరనంతైః యథాయోగం సేవ్యమానంఆత్మభోగేనాననుసంహితపరాదికాలం దివ్యామల కోమలావలోకనేన విశ్వమాహ్లాదయంతంఈషదున్మీలిత ముఖాంబుజోదరవినిర్గతేన దివ్యాననారవింద శోభాజననేనదివ్యగాంభీర్యౌదార్య సౌందర్య మాధుర్యాద్యనవధిక గుణగణవిభూషితేనఅతిమనోహరదివ్యభావగర్భేణ దివ్యలీలాలాపామృతేనఅఖిలజనహృదయాంతరాణ్యాపూరయంతం భగవంతం నారాయణం ధ్యానయోగేన దృష్ట్వాతతో భగవతో నిత్యస్వామ్యమాత్మనో నిత్యదాస్యం చ యథావస్థితమనుసంధాయకదాఽహం భగవంతం నారాయణం, మమ కులనాథం, మమ కులదైవతంమమ కులధనం, మమ భోగ్యం, మమ మాతరం, మమ పితరం, మమసర్వం సాక్షాత్కరవాణి చక్షుషా ।కదాఽహం భగవత్పాదాంబుజద్వయం శిరసా సంగ్రహీష్యామి ।కదాఽహం భగవత్పాదాంబుజద్వయ పరిచర్యాఽఽశయా నిరస్తసమస్తేతర భోగాశఃఅపగత సమస్త సాంసారికస్వభావః తత్పాదాంబుజద్వయం ప్రవేక్ష్యామి ।కదాఽహం భగవత్పాదాంబుజద్వయ పరిచర్యాకరణయోగ్యఃతదేకభోగః తత్పాదౌ పరిచరిష్యామి । కదా మాం భగవాన్స్వకీయయా అతిశీతలయాదృశా అవలోక్య, స్నిగ్ధగంభీరమధురయా గిరా పరిచర్యాయాం ఆజ్ఞాపయిష్యతిఇతి భగవత్పరిచర్యాయామాశాం వర్ధయిత్వాతయైవాశయా తత్ప్రసాదోపబృంహితయా భగవంతముపేత్యదూరాదేవ భగవంతం శేషభోగే శ్రియా సహాసీనం వైనతేయాదిభిః సేవ్యమానంసమస్తపరివారాయ శ్రీమతే నారాయణాయ నమః, ఇతి ప్రణమ్యఉత్థాయోత్థాయ పునః పునః ప్రణమ్య అత్యంత సాధ్వసవినయావనతో భూత్వాభగవత్పారిషదగణనాయకైర్ద్వారపాలైః కృపయా స్నేహగర్భయా దృశాఽవలోకితఃసమ్యగభివందితైః తైస్తైరేవానుమతో భగవంతముపేత్య, శ్రీమతా మూలమంత్రేణమామైకాంతికాత్యంతిక పరిచర్యాకరణాయ పరిగృహ్ణీష్వఇతి యాచమానః ప్రణమ్యాత్మానం భగవతే నివేదయేత్ ॥
అర్థం
ఈ ధ్యానం పద్నాలుగు లోకాల ఈ బ్రహ్మాండాన్నీ దాని ఏడు ఆవరణలనూ దాటి శ్రీ వైకుంఠానికి (పరమపదానికి) చేరుతుంది. అది బ్రహ్మదేవుని మాటలకూ ఆలోచనలకూ కూడా అందనిది; లెక్కలేనన్ని నిత్యసూరులతో నిండి, కల్పవృక్షాలు, ఉద్యానవనాలు, రత్న మండపాలు, రాజహంసలున్న సరస్సులు, పాడే పక్షులు, ఝంకారం చేసే తుమ్మెదలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. అక్కడ ఒక గొప్ప రత్న మండపంలో ఆదిశేషునిపై భగవంతుడు శ్రీదేవితో కూర్చుని ఉంటాడు; ఆయన పరిచారకులందరినీ ఆమె నడిపిస్తుంది. అప్పుడే వికసించిన తామరల వంటి కన్నులు, నల్లని వర్షమేఘం వంటి వర్ణం, పసుపు పట్టు వస్త్రం, మందహాసం, నాలుగు భుజాలు, కిరీటం, ఆభరణాలు, వైజయంతీ మాల, దివ్యాయుధాలు; ఆయన ఆజ్ఞతో విష్వక్సేనుడు లోకాన్ని నడిపిస్తాడు, గరుడుడు, నిత్యసూరులు ఆయనను సేవిస్తారు. ఆయనను ఈ విధంగా దర్శించి, ఆయన నిత్య స్వామి, తాను నిత్య దాసుడు అని స్మరించి, సాధకుడు ఇలా తపిస్తాడు: నా కులనాథుడు, నా తల్లి, తండ్రి, సర్వస్వం అయిన నారాయణుని నా కళ్లారా ఎప్పుడు చూస్తాను, ఆయన పాదాలను ఎప్పుడు నా తలపై ధరిస్తాను, వాటిని సేవిస్తాను, చల్లని చూపుతో, గంభీరమైన మధురమైన కంఠంతో ఆయన నన్ను కైంకర్యానికి పిలవడం ఎప్పుడు వింటాను? ఆ ఆశ పెరుగుతుండగా సాధకుడు సమీపిస్తాడు, దూరం నుండే శ్రీదేవితో కూడిన భగవంతుని చూస్తాడు, నమస్కార వచనాలతో మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రణమిల్లుతాడు, ద్వారపాలకులు, ప్రధాన పరిచారకులు అతనికి స్వాగతం పలుకుతారు, అనన్య కైంకర్యానికి తనను స్వీకరించమని మూల మంత్రంతో ప్రార్థించి, తనను తాను భగవంతునికి సమర్పించుకుంటాడు.
చూర్ణిక 4
తతో భగవతా స్వయమేవాత్మసంజీవనేన అమర్యాదశీలవతాఅతిప్రేమాన్వితేనావలోకనేనావలోక్యసర్వదేశసర్వకాలసర్వావస్థోచితాత్యంతశేషభావాయ స్వీకృతోఽనుజ్ఞాతశ్చఅత్యంతసాధ్వసవినయావనతః కింకుర్వాణః కృతాంజలిపుటో భగవంతముపాసీత ॥
అర్థం
అప్పుడు భగవంతుడే స్వయంగా ఆత్మకు జీవం ఇచ్చే ప్రేమపూర్ణమైన చూపుతో అతనిని చూస్తాడు. అన్ని చోట్లా, అన్ని కాలాల్లోనూ, అన్ని అవస్థల్లోనూ సంపూర్ణ కైంకర్యానికి అతనిని స్వీకరించి అనుమతిస్తాడు. ఆ దాసుడు చేతులు జోడించి వినయంగా నిలబడి, "నేను ఏమి చేయాలి?" అని అడుగుతూ, భగవంతుని ఆరాధిస్తాడు.
చూర్ణిక 5
తతశ్చానుభూయమాన భావవిశేషః నిరతిశయప్రీత్యాఽన్యత్కించిత్కర్తుం ద్రష్టుం స్మర్తుమశక్తఃపునరపి శేషభావమేవ యాచమానోభగవంతమేవావిచ్ఛిన్నస్రోతోరూపేణావలోకనేనావలోకయన్నాసీత ॥
అర్థం
తాను అనుభవిస్తున్నదానితో పరవశుడై, కొలవలేని ప్రేమతో, అతడు వేరే ఏదీ చేయలేడు, చూడలేడు, ఆలోచించను కూడా లేడు. మళ్ళీ కైంకర్యాన్నే కోరుకుంటూ, అవిచ్ఛిన్న ధారగా భగవంతుని చూస్తూ ఉండిపోతాడు.
చూర్ణిక 6
తతో భగవతా స్వయమేవాత్మసంజీవనేనావలోకనేనావలోక్య సస్మితమాహూయసమస్తక్లేశాపహం నిరతిశయసుఖావహమాత్మీయం, శ్రీమత్పాదారవిందయుగఌఅంశిరసి కృతం ధ్యాత్వా, అమృతసాగరాంతర్నిమగ్నసర్వావయవః సుఖమాసీత ॥
అర్థం
అప్పుడు భగవంతుడు జీవం ఇచ్చే చూపుతో అతనిని చూస్తూ, చిరునవ్వుతో పిలిచి, సకల దుఃఖాలనూ తొలగించి పరమానందాన్ని ఇచ్చే తన పాదపద్మాలను అతని తలపై ఉంచుతాడు. దీనిని ధ్యానిస్తూ, ప్రతి అవయవమూ అమృత సముద్రంలో మునిగి ఉండగా, భక్తుడు ఆనందంలో నిలిచి ఉండాలి.
పాఠాన్ని sanskritdocuments.org, prapatti.com, stotranidhi.com, koyil.org తో శ్లోకం శ్లోకంగా సరిచూశాము. అర్థాలు పాఠకుడికి సహాయంగా ఇచ్చిన సరళమైనవి; పఠనాన్ని అధ్యాపకుల దగ్గర నేర్చుకోండి.
ఇవి పాఠకులకు సహాయపడే చిన్న పరిచయాలు; ఈ గ్రంథాలను తమ ఆచార్యుల వద్ద అధ్యయనం చేయడమే ఉత్తమం.
ఈ గ్రంథం గురించి శ్రీ పాదుకను అడగండి →
← శ్రీ రామానుజులు