ஸ்ரீ ராமாநுஜர், பெரியோர் வாக்குப்படி கி.பி. 1017-இல், ஸ்ரீபெரும்புதூரில் ஆஸூரி கேசவ ஸோமயாஜிக்கும் காந்திமதிக்கும் திருக்குமாரராக அவதரித்தார். இளமையில் காஞ்சியில் யாதவப்ரகாசரிடம் வேதாந்தம் பயின்றார்; ஆனால் ஆசிரியர் உபநிஷத்துகளுக்குச் சொன்ன பொருள்கள் எம்பெருமானை அவனுடைய உண்மை நிலையைவிடக் குறைத்துக் காட்டுவதாக அவருக்கு அடிக்கடி தோன்றியது. கருத்து வேறுபாடுகள் வளர்ந்தன; இறுதியில் ராமாநுஜர் அவரை விட்டு விலகினார்.
காஞ்சியில் அவர் திருக்கச்சி நம்பிக்குக் கைங்கர்யம் செய்தார். திருக்கச்சி நம்பி நாள்தோறும் தேவப்பெருமாளுக்கு ஆலவட்டம் வீசுபவர்; பெருமாள் அவரோடு பேசுவார் என்பது பெரியோர் வாக்கு. திருக்கச்சி நம்பி வழியாகப் பேரருளாளன் ராமாநுஜரின் ஐயங்களைத் தீர்க்கும் ஆறு வார்த்தைகளை அருளினான். பின்னர் ஆளவந்தாரின் சிஷ்யர்கள் அவருக்கு ஆசார்யர்கள் ஆனார்கள். பெரிய நம்பி மதுராந்தகத்தில் பஞ்ச ஸம்ஸ்காரம் செய்தருளினார்; திருக்கோஷ்டியூர் நம்பி, பெரிய திருமலை நம்பி, திருமலையாண்டான், ஆழ்வார் திருவரங்கப்பெருமாள் அரையர் ஆகியோர் ஆளவந்தார் விட்டுச்சென்ற செல்வத்தில் ஒவ்வொரு பகுதியை உபதேசித்தனர். காஞ்சியில் ஸந்யாஸம் ஏற்று, யதிராஜர் — யதிகளுக்கு அரசர் — என்று போற்றப்பட்டார்.
பெரியோர் அவரை எல்லாவற்றிலும் மேலாகத் திருக்கோஷ்டியூரில் நினைவுகூர்வர். திருக்கோஷ்டியூர் நம்பி, பதினெட்டு முறை அவரை வரச்செய்த பிறகே மந்திரத்தின் பொருளை உபதேசித்து, அதை ரகசியமாக வைத்திருக்கச் சொன்னார். ராமாநுஜர் கோயில் கோபுரத்தின் மேல் ஏறி, உய்ய விரும்பிய அனைவரையும் அழைத்து, அந்தப் பொருளை எல்லோருக்கும் வெளிப்படையாக உரைத்தார். இதற்காகத் தண்டனை அனுபவிக்க நேரிடும் என்று தெரியுமா என்று ஆசார்யர் கேட்டபோது, இத்தனை பேர் உய்வதானால் தாம் மகிழ்ச்சியுடன் அதை ஏற்பதாக ராமாநுஜர் பதில் சொன்னார். திருக்கோஷ்டியூர் நம்பி அவரை அணைத்துக்கொண்டு எம்பெருமானார் என்று அழைத்தார்.
ஆளவந்தாரின் விருப்பத்தை நிறைவேற்றி, ராமாநுஜர் ப்ரஹ்ம ஸூத்ரங்களுக்கு ஸ்ரீபாஷ்யம் அருளினார்; கீதா பாஷ்யம், வேதார்த்த ஸங்க்ரஹம், வேதாந்த தீபம், வேதாந்த ஸாரம் ஆகியவற்றையும் அருளினார். கத்ய த்ரயத்தில், ஸ்ரீரங்கத்தில் தாயாரிடமும் பெருமாளிடமும் தாம் செய்த சரணாகதியை வெளிப்படுத்தினார். ஸ்ரீரங்கம் கோயிலின் வழிபாட்டு முறைகளை ஒழுங்குபடுத்தினார். ஒரு சோழ அரசன் அவருக்கு எதிரானபோது, பல ஆண்டுகள் திருநாராயணபுரத்தில் (மேல்கோட்டை) வாழ்ந்து, பின்னர் ஸ்ரீரங்கம் திரும்பினார்.
பெரியோர் வாக்குப்படி அவர் 120 ஆண்டுகள் வாழ்ந்தார். அவருடைய திருமேனி இன்றும் ஸ்ரீரங்கத்தில் சேவை சாதிக்கிறது. ஸம்ப்ரதாயம் முழுவதும் அவர் திருநாமத்தையே தாங்குகிறது — எம்பெருமானார் தரிசனம், ராமாநுஜ ஸம்ப்ரதாயம்.